De massastart in het langebaanschaatsen ondergaat vanaf het seizoen 2026/2027 een ingrijpende verandering. De internationale schaatsbond ISU introduceert een afvalrace, waarbij schaatsers tijdens de wedstrijd worden uitgeschakeld. Daarmee moet het onderdeel aantrekkelijker en spannender worden voor het publiek. De nieuwe opzet roept tegelijkertijd vragen op over de veiligheid.
De massastart blijft bestaan uit zestien ronden, maar de wedstrijd krijgt een compleet andere invulling. Waar voorheen het hele peloton naar de finish kon rijden, vallen voortaan iedere twee ronden de laatste twee schaatsers af. Uiteindelijk blijven zes deelnemers over die in de slotfase om de overwinning strijden.
Ook de startprocedure verandert. De schaatsers beginnen direct aan de wedstrijd, zonder loze openingsronde. Bovendien mogen zij de volledige breedte van de ijsbaan gebruiken, inclusief de warming-upbaan.
Transponders bepalen welke deelnemers worden uitgeschakeld. De afgevallen schaatsers ontvangen een signaal via een speciaal horloge en moeten vervolgens de wedstrijdbaan verlaten.
Bergsma vreest voor veiligheid
De nieuwe regels stuiten op stevige kritiek. Olympisch kampioen Jorrit Bergsma twijfelt zelfs of hij nog aan de massastart wil deelnemen. De 40-jarige Fries vindt dat de internationale schaatsbond een succesvol onderdeel onnodig heeft veranderd.
Bergsma veroverde afgelopen winter tijdens de Olympische Winterspelen in Milaan goud op de massastart. Juist de tactische mogelijkheden maakten het onderdeel volgens hem aantrekkelijk. Schaatsers konden kiezen tussen aanvallen, ontsnappen of wachten op een eindsprint.
Met de invoering van de afvalrace vreest Bergsma dat het peloton voortdurend in elkaar schuift. Schaatsers moeten immers iedere twee ronden voorkomen dat zij achteraan rijden.
“Ik vind het helemaal niks. Ik vind het zonde”, reageerde Bergsma dinsdag bij de presentatie van zijn ploeg Royal A-ware.
De olympisch kampioen sluit deelname aan internationale wedstrijden niet volledig uit, maar ziet zichzelf voorlopig niet aan nationale afvalraces deelnemen.
Anema verwacht meer valpartijen
Ook trainer Jillert Anema heeft weinig vertrouwen in het nieuwe wedstrijdformat. De ervaren schaatscoach vreest dat deelnemers elkaar tijdens de eliminaties in gevaar brengen.
Volgens Anema zullen de sterkste schaatsers proberen energie te sparen, terwijl de achterste rijders voortdurend naar voren moeten. Daardoor kunnen gevaarlijke situaties ontstaan wanneer deelnemers elkaar op hoge snelheid proberen te passeren.
Ook coach Johan de Wit uitte eerder kritiek op de veiligheid van het onderdeel. De tegenstanders vrezen dat de verandering ten koste gaat van het tactische karakter dat de massastart jarenlang kenmerkte.
Visser wint eerste afvalrace
Niet iedereen is negatief. Harm Visser ziet juist mogelijkheden in de nieuwe wedstrijdvorm. De Nederlandse marathonschaatser won in september de eerste nationale afvalrace voor senioren in Thialf.
Bij de vrouwen ging de overwinning naar Veerle van Koppen. De eerste wedstrijden verliepen zonder grote incidenten, al waren er wel valpartijen.
Visser merkte dat de nieuwe opzet voor een ander koersverloop zorgt. Doordat schaatsers voortdurend naar voren willen, ontstaat meer beweging in het peloton. Volgens hem moeten deelnemers sneller reageren en voortdurend hun positie bewaken.
Grote gevolgen voor Nederlandse schaatsers
De aanpassing kan grote gevolgen hebben voor de Nederlandse kanshebbers. Waar aanvallende schaatsers voorheen met een ontsnapping konden proberen het peloton te verrassen, wordt een goede positie tijdens de hele wedstrijd belangrijker.
Voor rijders met een sterke eindsprint kan de nieuwe opzet juist kansen bieden. Zij moeten wel voorkomen dat ze tijdens een van de eliminaties worden uitgeschakeld.
Met de nieuwe regels hoopt de ISU de massastart aantrekkelijker te maken voor televisiekijkers en publiek. Of de afvalrace daadwerkelijk voor spectaculairdere én veilige wedstrijden zorgt, zal de komende maanden moeten blijken.